Studieplatform voor BIG-registratie
Volledig interactief studieplatform voor tandartsen die de BI Toets willen afleggen. Inclusief studienotities, samenvatting en uitgebreide oefentoetsen met échte cikmış sorular.
📊 Examenstructuur – BI Toets voor 6.0
⚡ Kritieke getallen
📚 Studiemodules
Parodontologie
THK I · 15 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- DPSI (Dutch Periodontal Screening Index) – scoringsysteem en interpretatie
- PPS (Parodontaal Peilsonde Score) – klinisch peilsonde gebruik
- BOP (Bleeding on Probing) – significantie, drempelwaarden
- Classificatie parodontale aandoeningen 2018 (AAP/EFP)
- Furcatie-betrokkenheid – Hamp-classificatie
- Antibioticabeleid – Amoxicilline + Metronidazol protocol
- ANUG/ANUP – acute necrotiserende ulceratieve gingivitis/parodontitis
- Systemische aandoeningen en parodontitis (diabetes, roken)
DPSI – Dutch Periodontal Screening Index
▼De DPSI is een screeningsinstrument voor parodontale zorg in Nederland, gebaseerd op de CPI (Community Periodontal Index).
| Score | Bevinding | Actie |
|---|---|---|
| 0 | Geen bijzonderheden, geen bloeding | Geen behandeling nodig |
| 1 | Bloeding na sonderen (BOP+) | Instructie mondhygiëne |
| 2 | Subgingivale tandsteen / overhangen | Verwijderen tandsteen, instructie |
| 3 | Pocket 3,5–5,5 mm (zwarte band gedeeltelijk zichtbaar) | Subgingivale reiniging, her-evaluatie |
| 4 | Pocket ≥ 5,5 mm (zwarte band volledig in pocket) | Uitgebreide behandeling, evt. paro-specialist |
| * | Furcatie-betrokkenheid, meer dan 7 mm verlies, tandmobiliteit | Aan score toevoegen, specialistenverwijzing overwegen |
- 6 sextanten: 17-14 | 13-23 | 24-27 | 37-34 | 33-43 | 44-47
- Per sextant wordt de hoogste score geregistreerd
- Sextant wordt niet gescoord als er minder dan 2 tanden aanwezig zijn
2018 Classificatie Parodontale Aandoeningen (AAP/EFP)
▼Gingivale aandoeningen:
- Plaquegeïnduceerde gingivitis (reversibel, geen botverlies)
- Niet-plaquegeïnduceerde gingivale aandoeningen (viraal, bacterieel, schimmel, genetisch)
Parodontitis – Stadia en Graden:
| Stadium | Kenmerk | Ernst |
|---|---|---|
| I | Pocket ≤4 mm, geen furcatie, geen tandverlies | Licht |
| II | Pocket 5-6 mm, furcatie klasse I-II, geen tandverlies door paro | Matig |
| III | Pocket ≥7 mm, furcatie klasse III, tandverlies ≤4 elementen | Ernstig |
| IV | Stadium III + kauwfunctieverlies, masticatieproblemen | Zeer ernstig |
| Graad | Progressie | Risicofactoren |
|---|---|---|
| A | Langzaam (<2mm/5j) | Geen roken, normaal glucose |
| B | Matig | <10 sig/dag, HbA1c <7% |
| C | Snel (≥2mm/5j) | >10 sig/dag, HbA1c ≥7%, biofilm onvoldoende verklaring |
Parodontale Behandelfasen
▼- Fase 1 – Initieel: Mondhygiëne-instructie, supragin. scaling, eliminatie risicofactoren (roken, diabetes regulatie)
- Fase 2 – Causaal: Subgingivaal root planing, SRP (Scaling and Root Planing), eventueel adjuvante antibiotica
- Her-evaluatie: 4-8 weken na Fase 2 (wachten op tissue remodeling)
- Fase 3 – Correctief: Chirurgie indien residuele pockets ≥6mm na her-evaluatie
- Fase 4 – Onderhoud (SPT): Supportive Periodontal Therapy, frequentie afhankelijk van risico
Antibioticabeleid bij Parodontitis
▼- Indicatie: Agressieve parodontitis (nu: Stadium III/IV Graad C), jonge patiënten, snelle progressie
- Protocol NVvP: Amoxicilline 500mg 3x/dag + Metronidazol 500mg 3x/dag, 7 dagen
- Penicillineallergie: Metronidazol 500mg 3x/dag monotherapie OF Clindamycine 300mg 3x/dag
- Timing: Systemische AB direct na (of tijdens) de subgingivale reiniging (niet als monotherapie)
- Lokale AB: Doxycycline gel (Atridox), Metronidazol gel – bij residuele pockets als aanvulling
ANUG / ANUP – Acute Necrotiserende Aandoeningen
▼- ANUG (Acute Necrotiserende Ulceratieve Gingivitis): alleen gingiva aangedaan, geen botverlies
- ANUP (Acute Necrotiserende Ulceratieve Parodontitis): ook bot- en attachmentverlies
- Symptomen: Interdentale necrose (uitgevreten papillen), spontane bloeding, fetor ex ore, pijn, eventueel koorts
- Predisponerende factoren: Stress, slechte mondhygiëne, roken, immunosuppressie (HIV!), malnutritie
- Behandeling: Voorzichtige debridement, chloorhexidine 0,12-0,2% spoelen, pijnstilling, eventueel Metronidazol 250mg 3x/dag 7 dagen, rookstop
- Oppassen: Kies zachtaardige debridement (niet agressief) vanwege pijn en weefselkwetsbaarheid
Furcatie-betrokkenheid – Hamp-classificatie
▼| Klasse | Sondeerbevinding | Prognose |
|---|---|---|
| I | <3 mm horizontaal in furcatie | Goed, behandelbaar |
| II | ≥3 mm horizontaal, maar niet door-en-door | Matig, chirurgie overwegen |
| III | Door-en-door sondering mogelijk | Slecht, extractie overwegen |
Furcatie-betrokkenheid wordt bij DPSI als asterisk (*) genoteerd.
Systemische Factoren & Parodontitis
▼- Roken: Sterkste modificeerbare risicofactor. Vermindert BOP (maskering!), vermindert angiogenese. DPSI-score kan vals laag lijken.
- Diabetes mellitus: Bi-directionele relatie. Slecht gereguleerde DM (HbA1c >7%) → ernstiger parodontitis. Parodontitis behandeling kan HbA1c verbeteren met 0,4%.
- Medicamenten: Fenytoïne, ciclosporine, nifedipine → gingivale hyperplasie
- Zwangerschap: Hormonale veranderingen → zwangerschapsgingivitis (verhoogde respons op plaque), REVERSIBEL na bevalling
- Osteoporose: Indirect risico via verminderde botdensiteit
- Stress: Via immunosuppressie en cortisolverhoging
⚡ Snelle herhaling – Parodontologie
| Concept | Kernpunt | Status |
|---|---|---|
| DPSI 0 | Gezond, geen bloeding | OK |
| DPSI 1 | Bloeding → mondhygiëne instructie | MHI |
| DPSI 2 | Tandsteen/overhangen → verwijderen | Scaling |
| DPSI 3 | Pocket 3,5-5,5mm → SRP | SRP |
| DPSI 4 | Pocket ≥5,5mm → specialist | Specialist |
| ANUG | Necrose papillen, pijn, fetor, GEEN bot | Acuut |
| ANUP | ANUG + botverlies | Ernstig |
| AB beleid | Amoxicilline 500 + Metronidazol 500, 3x/dag, 7d | Protocol |
| Furcatie II | ≥3mm, niet door-en-door | Matig |
| Furcatie III | Door-en-door → slechte prognose | Slecht |
| Her-evaluatie | 4-8 weken na subgingivale reiniging | Timing |
| Roken & BOP | Roken onderdrukt BOP → vals negatief! | Let op! |
- Alle beschikbare Parodontologie çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
- AI-gegenereerde vragen op examen-niveau · antwoorden worden willekeurig geschud
Endodontologie
THK I · 20 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Pulpadiagnose – classificaties (reversibele/irreversibele pulpitis, necrose)
- Apicale diagnose – symptomatisch/asymptomatisch periapicaal abces, granuloom
- DETI-score (Dental Emergency Triage Index)
- Irrigatieprotocol – NaOCl concentratie, EDTA, CHX
- Obturatie – guttapercha technieken, laterale condensatie
- Tandtrauma – Andreasen classificatie, replantatie protocol
- Interne/externe resorptie
- Endodontisch-parodontale laesies
Pulpa- en Apicale Diagnose
▼| Diagnose | Pijn | Radiologie | Therapie |
|---|---|---|---|
| Reversibele pulpitis | Kort, stimulus-afhankelijk | Normaal | Kaviteitsbehandeling, pulpa-capping |
| Irreversibele pulpitis | Spontaan, langdurig (ook 's nachts) | Evt. periapicale verbreding | Wortelkanaalbehandeling (WKB) |
| Pulpanecrose | Geen of minimaal | Periapicale radiolucency | WKB |
| Sympt. apicaal periodontitis | Pijn bij percussie/biting | Periapicale verbreding/lucency | WKB of herbehandeling |
| Asympt. apicaal periodontitis | Geen pijn | Periapicale radiolucency | WKB |
| Acuut apicaal abces | Ernstige spontane pijn, zwelling | Periapicale radiolucency | Incisie + drainage, AB, WKB |
DETI-score – Dental Emergency Triage Index
▼De DETI-score wordt gebruikt voor triage van tandheelkundige spoedsituaties.
| Score | Urgentie | Behandeling binnen | Voorbeelden |
|---|---|---|---|
| 1 | Acuut, levensbedreigend | Direct/Spoedkamer | Ludwig's angina, ernstige cellulitis met luchtwegproblemen |
| 2 | Urgent | 24 uur | Acuut apicaal abces met zwelling, ANUG, alveolitis |
| 3 | Semi-urgent | 48-72 uur | Irreversibele pulpitis (intense pijn), fractuur kroon |
| 4 | Niet-urgent | Week | Gebroken prothese, subacute klachten |
Irrigatieprotocol WKB
▼- NaOCl (Natriumhypochloriet): Gouden standaard irrigans. Werkt antimicrobieel EN lost organisch weefsel op. Concentratie: 0,5–5,25%. In NL standaard 2,5-3%.
- EDTA (Ethyleendiaminetetraazijnzuur): Chelator voor anorganisch weefsel (smear layer verwijdering). 17% EDTA, spoelen 1 minuut als afsluitirrigation.
- CHX (Chloorhexidine): 2% CHX als alternatief, breedspectrum antisepticum. NIET combineren met NaOCl (precipitaat!).
- Volgorde: NaOCl (tijdens instrumentatie) → EDTA (smear layer) → NaOCl (eindafspoelingen)
- Passieve ultrasonische irrigatie (PUI): Verbetert penetratie irrigans in laterale kanaaltjes
Obturatie – Afdichting Wortelkanaal
▼- Guttapercha: Standaard obturatiemedium. Thermisch plastisch, biocompatibel.
- Laterale condensatie: Klassieke techniek. Masterpoint + accessory points + sealer.
- Warme verticale condensatie (WVC): Betere aanpassing aan kanaalanatomie, minder lekkage. Obtura/Calamus systeem.
- Sealer: Noodzakelijk voor dichte afsluiting. ZnO-eugenol, epoxy resin (AH Plus), bioceramic sealers.
- Werkhoogte: 0,5-1mm van radiografisch apex. Bevestigd met apex-locator + röntgenfoto.
- Smear layer: Verwijdering met EDTA verbetert sealeradhesie.
- Hermetische afsluiting apicaal, lateraal en coronaal
- Voorkoming herbesmetting van gereinigd kanaal
- Optimum = tot 0,5-1mm van röntgenapex
Tandtrauma – Andreasen Classificatie
▼| Type | Omschrijving | Behandeling |
|---|---|---|
| Concussie | Geen verplaatsing, percussie-gevoelig | Observatie, zachte kost |
| Subluxatie | Abnormale mobiliteit, geen verplaatsing | Spalken 2 weken, controle |
| Extrusie | Partiële avulsie, tand verlengd | Repositie, spalken 2-4 weken |
| Laterale luxatie | Laterale verplaatsing + alveolaire fractuur | Repositie, spalken 4 weken |
| Intrusie | Tand in alveol gedreven (ergste) | Spontane heruitbraak (bij kinderen) of orthodontische/chirurgische repositie |
| Avulsie | Tand volledig uit alveol | Replantatie zo snel mogelijk! |
1. Oppakken aan kroon (NIET aan wortel aanraken!)
2. Spoelen met fysiologisch zout
3. Replantatie op locatie of bewaren in: melk > fysiologisch zout > speeksel > water
4. Spalken 7-10 dagen (flexibele spalk)
5. Antibiotica: Doxycycline 100mg 2x/dag 7 dagen (vermindert resorptie)
Interne en Externe Resorptie
▼| Interne resorptie | Externe resorptie | |
|---|---|---|
| Oorsprong | Van pulpa binnenuit | Van periodontaal ligament buitenaf |
| Röntgen | Ronde, symmetrische uitbreiding kanaal | Asymmetrisch, onregelmatig |
| Oorzaak | Chronische pulpitis, trauma | Trauma, orthodontie, druk |
| Behandeling | WKB (stopt resorptie) | Afhankelijk van type (invasieve cervicale resorptie = MTA) |
Endodontisch-Parodontale Laesies
▼| Type | Primaire oorzaak | Behandeling |
|---|---|---|
| Primair endodontisch | Pulpanecrose → drainageweg via paro | WKB, goed herstel verwacht |
| Primair parodontaal | Paro-destruktie → apicale betrokkenheid | Paro-behandeling eerst |
| Gecombineerd | Beide aandoeningen onafhankelijk aanwezig | Beide behandelen, prognose matig |
- Primair endo: pulpatest negatief, smalere sinus tractus van apex
- Primair paro: pulpatest positief, brede tandvleessonde tractus van margo
⚡ Snelle herhaling – Endodontologie
| Concept | Kernpunt | Let op |
|---|---|---|
| Reversibele pulpitis | Kort, stimulus-afhankelijk | WKB niet nodig |
| Irreversibele pulpitis | Spontaan, langdurig | WKB noodzakelijk |
| DETI 1 | Ludwig's angina – direct OK | Levensbedreigend |
| DETI 2 | Acuut abces – 24 uur | Urgent |
| NaOCl concentratie | 0,5–5,25% (NL: 2,5-3%) | Standaard irrigans |
| NaOCl + CHX | NOOIT combineren! | Precipitaat! |
| EDTA | Smear layer verwijdering, chelator | Eindirrigatie |
| Avulsie replantatie | Aanpakken bij kroon, melk bewaren | <60 min droog |
| Intrusie kind | Spontane heruitbraak afwachten | Kinderen <12j |
| Obturatie hoogte | 0,5-1 mm van röntgenapex | Werkhoogte |
| Interne resorptie | Kanaal uitbreidend, symmetrisch | WKB stopt het |
- Alle beschikbare Endodontologie çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
- AI-gegenereerde vragen op examen-niveau · antwoorden worden willekeurig geschud
Cariologie
THK I · 15 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Caries pathogenese – Keyes-driehoek (bacteriën, substraat, gastheer, tijd)
- ICDAS-classificatie (International Caries Detection and Assessment System)
- Fluoride mechanisme, effectiviteit, toxico-therapie
- Primaire, secundaire en tertiaire preventie
- Sealants – indicaties bij kinderen
- Minimally invasive dentistry (MID) – ICON, infiltratie
Cariespathogenese – Keyes Model
▼Caries is een multifactorieel infectieuze aandoening. De Keyes-driehoek beschrijft de drie factoren die tegelijk aanwezig moeten zijn:
- Micro-organismen: S. mutans (initiatief), Lactobacillen (progressie), Actinomyces (wortelcaries)
- Substraat: Vergistbare koolhydraten (sucrose = meest cariogeen)
- Gastheer: Tandoppervlak, speekselkwaliteit, immuunrespons
- Tijd: Frequentie en duur van zuurattack
Kritieke pH: 5,5 voor glazuur, 6,0-6,7 voor dentine (demineralisatie begint bij lagere pH in dentine)
ICDAS Classificatie (Scores 0-6)
▼| Score | Bevinding | Klinisch beeld | Beleid |
|---|---|---|---|
| 0 | Gezond oppervlak | Geen caries | Preventie |
| 1 | Wit vlekje (droog) | Initiële laesie, alleen zichtbaar na drogen | Remineralisatie |
| 2 | Wit/bruin vlekje (nat) | Zichtbaar op nat vlak | Remineralisatie + monitoring |
| 3 | Lokale glazuurbreuk | Geen zichtbaar dentine | Remineralisatie of minimale interventie |
| 4 | Donkere schaduw door dentine | Dentine zichtbaar door glazuur | Restauratieve interventie |
| 5 | Caviteit met zichtbaar dentine | Minder dan helft oppervlak aangetast | Restauratie |
| 6 | Uitgebreide caviteit | Meer dan helft aangetast | Complexe restauratie |
Fluoride – Mechanisme en Toepassingen
▼- Mechanisme: Fluorapatiet (FA) vormt resistenter tandoppervlak dan hydroxyapatiet (HA). FA lost minder op bij lage pH (5,5 vs 5,5 HA).
- Remineralisatie: Fluoride bevordert neerslag van calcium en fosfaat. Effectief bij vroege laesies (ICDAS 1-2).
- Antibacterieel: Remt enolase-enzym in S. mutans → vermindert zuurproductie.
- Pre-eruptief effect: Systemisch fluoride (water, tabletten) werkt pre-eruptief op tandkroonvorming.
- Post-eruptief topicaal: Tandpasta (1000-1500 ppm), lak (22.600 ppm), gel
- Tandpasta kinderen: <3 jaar: 500 ppm, 3-6 jaar: 1000 ppm, >6 jaar: 1450 ppm
| Concept | Kernpunt | Status |
|---|---|---|
| Kritieke pH glazuur | pH 5,5 | Belangrijk! |
| S. mutans | Initiatie caries | Bacterie |
| Lactobacillus | Progressie caries | Bacterie |
| ICDAS 1-2 | Remineralisatie mogelijk | Niet kaviteit! |
| ICDAS 5-6 | Restauratie noodzakelijk | Invasief |
| Tandpasta <3j | 500 ppm fluoride | Laag |
| Tandpasta >6j | 1450 ppm fluoride | Normaal |
| Fluoridetablet | Pre-eruptief werkzaam | Systemisch |
- Alle beschikbare Cariologie çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
- AI-gegenereerde vragen op examen-niveau · antwoorden worden willekeurig geschud
Pedodontologie
THK I · 10 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Tanddoorbraak – tijdschema melkgebit en blijvend gebit
- Molentanden (eerste blijvende molaar) – belang en tijdstip doorbraak
- Pulpatherapie melkgebit: pulpotomie vs. pulpectomie
- Ruimtemanagement – ruimtebewaarder na vroegtijdig tandverlies
- ECC (Early Childhood Caries) – risicofactoren, preventie
- Trauma bij melktanden – verschil behandeling met blijvend gebit
Tanddoorbraak – Tijdschema
▼| Tand | Melkgebit | Blijvend gebit |
|---|---|---|
| Centrale incisief | 6-10 mnd (onder), 8-12 mnd (boven) | 6-8 jaar (onder), 7-9 jaar (boven) |
| Laterale incisief | 9-16 mnd | 7-9 jaar (onder), 8-11 jaar (boven) |
| Cuspidaat | 16-23 mnd | 9-12 jaar |
| 1e premolaar/melkmolaar | 12-19 mnd (1e), 25-33 mnd (2e) | 10-12 jaar |
| 1e blijvende molaar | – | 6-7 jaar (6-jaars molaar!) |
| 2e molaar | – | 11-13 jaar |
| 3e molaar (verstandskies) | – | 17-25 jaar |
Pulpatherapie Melkgebit
▼| Procedure | Indicatie | Techniek |
|---|---|---|
| Directe pulpacapping | Kleine mechanische/carieuze blootstelling in vitale pulpa | MTA of Ca(OH)₂ op pulpa, restauratie |
| Pulpotomie | Carieuze blootstelling kroonpulpa, radiculaire pulpa nog vitaal | Verwijdering kroonpulpa, MTA/Formocresol op amputatiestompje |
| Pulpectomie | Irreversibele pulpitis of necrose, tand heeft nog fysiologische waarde | Volledige kanaalbehandeling, ZnO-eugenol obturatie |
Early Childhood Caries (ECC)
▼ECC = aanwezigheid van carieuze laesies, geëxtraheerde (door caries) of gevulde tandoppervlakken bij een kind ≤71 maanden oud.
- Risicofactoren: Flessenmelk/sap 's nachts, langdurig borstvoeding, suikerinname, S. mutans transmissie van moeder, lage SES
- Patroon: Bovenste snijtanden eerst (contact met fles/borst), ondersnijtanden relatief gespaard
- Ernstige ECC (S-ECC): <3 jaar: elk teken van gladoppervlaktecaries. 3-5 jaar: ≥4 aangetaste gladde vlakken
- Preventie: Geen fles 's nachts na 12 maanden, fluoride tandpasta na 1e tand, eerste tandartsbezoek bij 1 jaar
| Concept | Kernpunt |
|---|---|
| 6-jaars molaar | Eerste blijvende tand, doorbraak 6-7 jaar |
| Pulpotomie melkgebit | Kroonpulpa verwijdering, MTA op amputatiestompje |
| ECC definitie | Caries <71 maanden (≤5 jaar) |
| ECC patroon | Bovenste snijtanden eerst |
| Fluoride <3j | 500 ppm, rijstkorrelgrootte |
| Sealant indicatie | 6-jaars molaar bij hoog-risico kind zodra tand doorgebroken |
| Avulsie melktand | GEEN replantatie (risico op ankylosis + schade blijvende tand) |
- Alle beschikbare Pedodontologie çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
Speeksel & Orale Biologie
THK I · 10 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Speekselklieren – anatomie, secretie types
- Speekselsamenstelling – functies van componenten
- Xerostomie – oorzaken, gevolgen, behandeling
- Sjögren-syndroom – primair vs. secundair
- Orale microbioom
- Glazuurmineralisatie en tandvorming
Speekselklieren – Anatomie en Functies
▼| Klier | Type secretie | Bijdrage | Innervatie |
|---|---|---|---|
| Glandula parotis | Serous (waterig) | ~25% volume, meeste amylase | N. IX (glossopharyngeus) |
| Glandula submandibularis | Gemengd (serous + muceus) | ~60-65% volume | N. VII (chorda tympani) |
| Glandula sublingualis | Muceus | ~7-8% volume, IgA rijkst | N. VII (chorda tympani) |
| Kleine speekselklieren | Voornamelijk muceus | ~8% volume, continu | Autonoom |
Speekselfuncties:
- Antimicrobieel: IgA, lysozym, lactoferrine, peroxidases
- Buffering: bicarbonaat systeem (pH handhaven)
- Remineralisatie: calcium, fosfaat, statistenproteïnen
- Spijsvertering: amylase (zetmeel afbraak)
- Smering/bescherming: mucines
- Wondgenezing: EGF (Epidermal Growth Factor)
Xerostomie – Droge Mond
▼Definitie: Subjectieve klacht van droge mond. Hyposalvatie = objectief verminderde speekselproductie (<0,1 ml/min rustspeeksel, <0,7 ml/min gestimuleerd).
- Oorzaken medicamenteus: Anticholinergica, antidepressiva (TCA's, SSRI), antihypertensiva, diuretica, antihistaminica (meest voorkomende oorzaak)
- Oorzaken ziekte: Sjögren-syndroom, diabetes, HIV, depressie
- Oorzaken iatrogeen: Bestraling hoofd-halsgebied (glandula parotis gevoelig!)
- Gevolgen: Verhoogd cariesrisico, dysfagie, dysartrie, smaakstoornis, mondinfecties (Candida)
- Behandeling: Speekselstimulerend (pilocarpine, kauwgom), speekselsubstituten, fluoride preventie, Candida behandeling
| Concept | Kernpunt |
|---|---|
| Grootste speekselklier | Glandula parotis (25%, meeste amylase) |
| Meeste bijdrage volume | Glandula submandibularis (60-65%) |
| Meeste IgA | Glandula sublingualis |
| Hyposalvatie | <0,1 ml/min rust, <0,7 ml/min gestimuleerd |
| Meest voorkomende xerostomie oorzaak | Medicamenten (anticholinergica) |
| Sjögren primair | Droge ogen + droge mond |
| Sjögren secundair | Sicca + auto-immuunziekte (bv. RA) |
| Speekselbuffer | Bicarbonaat systeem |
- Alle beschikbare Speeksel çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
Sociale Tandheelkunde & Ethiek
THK I · Open vragen (55 punten) · Slagingsgrens 55%
📝 Open vragen – Ethiek & Sociale TH
Kinesiologie / TMD / OSAS
THK II · 10 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Kaakgewricht (TMJ) anatomie – condylus, discus, bilaminaire zone
- Kaakbewegingen – opening, protrusie, laterotrusion (Bennett beweging)
- CMD (Craniomandibulaire Dysfunctie) – diagnostiek en behandeling
- Bruxisme – bruxisme slaap vs. wakker, epidemiologie
- OSAS (Obstructief Slaapapneu Syndroom) – mandibulaire repositie apparaat
- Trigeminale neuralgieën en aangezichtspijnen
TMJ Anatomie en Bewegingen
▼Componenten TMJ:
- Condylus mandibulae: Convex, bedekt met fibreuze kraakbeen (niet hyaliene kraakbeen!)
- Discus articularis: Fibrocartilagineuse schijf, verdeelt gewrichtsholte in bovenste (translatie) en onderste (rotatie) kompartiment
- Fossa mandibularis + tuberculum articulare: Ontvangst condylus
- Ligamenten: Lig. temporomandibulare (lateraal), Lig. sphenomandibulare, Lig. stylomandibulare
- Bilaminaire zone: Posterior aan discus, rijkelijk gevasculariseerd en geïnnerveerd
| Beweging | Gewricht | Spieren |
|---|---|---|
| Mondopening | Rotatiegewricht (onderste) + translatie (bovenste) | M. pterygoideus lateralis (inf. kop), suprahyoidale mm. |
| Sluiting | Omgekeerd | M. masseter, M. temporalis, M. pterygoideus medialis |
| Protrusie | Bilateraal translatie | M. pterygoideus lateralis (sup. kop) |
| Laterotrusion | Ipsilateraal rotatie, contralateraal translatie | M. pterygoideus lat. (contralateraal) |
Craniomandibulaire Dysfunctie (CMD)
▼CMD is een overkoepelende term voor aandoeningen van de kauwspieren en TMJ.
- DC/TMD classificatie (Diagnostic Criteria for TMD): Gestandaardiseerd diagnostisch protocol
- As I – Somatische diagnoses: Myalgie, artralgie, discusverplaatsing (met/zonder repositie), degeneratieve gewrichtsaandoening
- As II – Psychosociale factoren: Pijn gerelateerd aan functionele beperkingen, psychologische status
| Diagnose | Symptomen | Behandeling |
|---|---|---|
| Discusverplaatsing met repositie | Klik bij opening en sluiting (reciproke klik) | Stabilisatiespalk, fysiotherapie |
| Discusverplaatsing zonder repositie | Beperkte mondopening, pijn, geen klik | Spalk, mobilisatie |
| Myalgie | Kauwspierpijn, palpatiepijn | Ontspanning, fysiotherapie, farmacologisch |
| Artralgie | Gewrichtspijn bij beweging | NSAID, rust, spalk |
Bruxisme – Slaap en Wakker
▼- Slaapbruxisme: Tijdens NREM-slaap, ritmische masticatoire spieractiviteit. Prevalentie: 8-15% populatie.
- Waakbruxisme: Overdag, vaak onbewust, stress-gerelateerd. Meer tanden-op-tanden contact dan slaap (minder slijpen).
- Gevolgen: Attritie (glazuurverlies), hypertrofie masseter, hoofdpijn, TMJ-pijn, breuk restauraties/protheses
- Diagnose: Anamnese, klinisch onderzoek (facettensleet), polysomnografie (goudstandaard slaapbruxisme)
- Behandeling: Occlusale spalk (bescherming, niet stoppen), biofeedback, cognitieve gedragstherapie, botulinetoxine (masseter)
OSAS – Obstructief Slaapapneu Syndroom
▼- Definitie: AHI ≥5 apneus/hypopneus per uur slaap + symptomen (snurken, excessive daytime sleepiness). Ernst: licht 5-15, matig 15-30, ernstig >30/uur.
- Diagnose: Polysomnografie (PSG) = goudstandaard. Thuis: actegrafie (screening).
- CPAP: Goudstandaard behandeling. Continu positieve luchtwegdruk.
- MRA (Mandibulaire Repositie Apparaat): Tandheelkundige behandeling bij mild-matig OSAS of CPAP-intolerantie. Protrudeert mandibula 50-70% van maximale protrusie. Bijwerkingen: speekselvloed, temporaire kaakpijn, occlusiewijzigingen (na langdurig gebruik).
- Indicatie MRA: Licht-matig OSAS (AHI 5-30), eenvoudig snurken, CPAP-onverdraagzaamheid
- Eerst verwijzing naar slaapspecialist voor diagnose (PSG)
- Tandartsrol: vervaardiging en follow-up MRA
- Jaarlijkse controle occlusie en TMJ
| Concept | Kernpunt |
|---|---|
| TMJ kraakbeen | Fibreus kraakbeen (NIET hyalien!) |
| Discus articularis | Verdeelt in rotatie (onder) + translatie (boven) compartiment |
| Reciproke klik | Discusverplaatsing MET repositie |
| Stabilisatiespalk | Eerste keus CMD, beschermt, stopt bruxisme NIET |
| OSAS diagnose | AHI ≥5 + symptomen, PSG goudstandaard |
| OSAS behandeling | CPAP = goudstandaard. MRA bij mild-matig of CPAP intolerantie |
| MRA protrusie | 50-70% maximale protrusie |
| Bruxisme spalk | Beschermt, stopt bruxisme NIET |
- Alle beschikbare Kinesiologie çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
Orale Functieleer & Mondziekten-Kaakchirurgie
THK II · 35 + 25 = 60 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Orale Functieleer (35 mc): Occlusie, prothetiek, implantologie, frame prothetiek
- MZK (25 mc): Extractietechniek, abscessen, schisis, implantaten, MKA-chirurgie
- Implantologie – indicaties, contraïndicaties, osseoïntegratie
- Extractie – forcepstechnieken, complicaties (alveolitis, droge alveole)
- Abscessen – lokalisatie, drainage, AB beleid
- Schisis – classificatie, behandeling, timing
Occlusie – Concepten en Klassen
▼| Angle Klasse | Relatie 1e molaar | Klinisch beeld |
|---|---|---|
| Klasse I | Mesio-buccale cusp boven in sulcus 1e onderkaaksmolaar | Normaalbeet |
| Klasse II div 1 | Bovenkaaksmolaar mesiovoeren | Retrognath onderkaak, proclinerende boventanden (vergroot overjet) |
| Klasse II div 2 | Bovenkaaksmolaar mesiovoeren | Retrognath onderkaak, inclinerende boventanden (vergroot overbite) |
| Klasse III | Bovenkaaksmolaar distovoeren | Prognath onderkaak, kruis/omgekeerde beet voortanden |
Occlusieconcepten:
- Centrale relatie (CR): Condylus in meest anterieur-superieure positie in fossa. Reproduceerbaar, therapeutisch startpunt.
- Maximale intercuspidatie (MIP): Maximaal tandencontact. Kan afwijken van CR (glide).
- Laterale geleiding: Cuspidaatgeleiding (canine guidance) OF groepsfunctie
- Protrusiefgeleiding: Voortanden (incisief geleiding)
Implantologie – Osseoïntegratie en Protocol
▼- Osseoïntegratie: Direct functioneel en structureel contact tussen levend bot en implantaatoppervlak (Brånemark definitie)
- Genezing: 3-4 maanden onderkaak, 4-6 maanden bovenkaak (conventioneel protocol)
- Indicaties: Geïsoleerd tandverlies, partiële/totale edentaatloze patiënt
- Absolute contraïndicaties: Recent doorgemaakt myocardinfarct (<6 maanden), ernstige osteoporose met bisfosfonaten IV (MRONJ-risico), actieve maligniteit in bestraald gebied
- Relatieve contraïndicaties: Roken (succes ↓), diabetes (slecht gereguleerd, HbA1c >8%), osteoporose (oraal bisfosfonaat)
- MRONJ: Medicatie-gerelateerde Osteonecrose Kaak. Risico bij IV bisfosfonaten (oncologie). Tandextractie en implantaten vermijden of medicatie-vrij interval.
Tandheelkundige Abscessen – Lokalisatie en Behandeling
▼| Type | Lokalisatie | Drainageweg | Behandeling |
|---|---|---|---|
| Periapicaal abces | Periapicaal | Kanaal of fistel | WKB/extractie + incisie drainage |
| Parodontaal abces | Parodontale pocket | Via sulcus | Drainage via pocket, debridement |
| Pericoroniaire abces | Rond deels doorgebroken verstandskies | Operculumgebied | Spoelen, AB, verwijdering verstandskies |
| Sublinguaal abces | Vloer mondholte | Incisie intraoraal | Hospitalisatie! Luchtwegrisico |
| Submandibulaire abces | Onder mandibula | Extraorale incisie | OK, hospitalisatie |
AB beleid abscessen:
- Zonder systemische tekenen: Drainage zonder AB
- Met koorts/malaise/cellulitis: Amoxicilline 500mg 3x/dag of Metronidazol 500mg 3x/dag (bij penallergie)
- Ernstige infectie: Amoxicilline/clavulaanzuur of hospitalisatie IV AB
Schisis – Classificatie en Behandeling
▼| Type | Betrokken structuren |
|---|---|
| Schisis lip (CL) | Lip alleen |
| Schisis lip + alveolus (CLA) | Lip + tandvleesrug |
| Schisis lip + alveolus + palatum (CLAP) | Volledige schisis |
| Schisis palatum (CP) | Alleen verhemelte (lip intact) |
| Geïsoleerde gehemelteschisis | Submuqueuze/uvula bifida |
Behandelingstijdlijn:
- Geboorte-3 mnd: Pre-chirurgische orthopedische behandeling (nazobifida strips, NAM)
- 3-6 mnd: Lipsluiting (cheiloplastiek)
- 9-18 mnd: Palatumsluiting (palatoplastiek)
- 7-10 jaar: Alveolaire botplastiek (voor doorbraak hoektand)
- Later: Neus/lipseptiekloos, orthognatische chirurgie, implantaten
Extractietechniek en Complicaties
▼Extractiebewegingen:
- Eénwortelige elementen: Rotatie + tractie
- Meerwortelige elementen: Luxatie + wigbewegingen (GEEN rotatie)
- Forcepstechniek: Dilatatie alveolaire wand + PDL-ruptuur
Complicaties:
| Complicatie | Timing | Behandeling |
|---|---|---|
| Bloeding | Direct/postoperatief | Compressie, hechtingen, lokaal hemostase |
| Alveolitis sicca (droge alveole) | 2-5 dagen postoperatief | Ioodoform-gaas (Alvogyl), analgesie, NIET spoelen! |
| Fractura radicis | Tijdens extractie | Retrievaltechniek, root canal treatment, of laten |
| Mandibulaire paraesthesie | Postoperatief | Meestal spontaan herstel 3-6 maanden |
| Verslikking/aspiratie tand | Tijdens extractie | Röntgen thorax, bronchoscopie |
| Concept | Kernpunt |
|---|---|
| Angle Klasse I | Normaaloclusie, mesiobuccale cusp in sulcus 1e molaar OK |
| Angle Klasse III | Prognathie onderkaak, crossbite voortanden |
| Osseoïntegratie | 3-4 mnd OK, 4-6 mnd BK |
| Bisfosfonaten IV | MRONJ-risico → absolute contraindicatie implantaten |
| Ludwig's angina | Bilateraal celluitis, DETI 1, luchtwegrisico |
| Schisis lip sluiting | 3-6 maanden |
| Schisis palatum sluiting | 9-18 maanden |
| Alveolaire botplastiek | 7-10 jaar (voor hoektanddoorbraak) |
| Alveolitis sicca | 2-5 dagen na extractie, Alvogyl gaas |
| Droge alveole | GEEN warme dranken, GEEN spoelen |
- Alle beschikbare Functieleer çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
Orale Pathologie
THK II · 15 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Premaligne laesies – leukoplakieën, erythroplakieën, OLP
- Orale tumoren – SCC (Spinocellulair carcinoom), risicofactoren
- Cystes kaak – odontogene en niet-odontogene cystes
- Mucocele en ranula
- Afteuse ulcera – minor, major, herpetiform
- Orale manifestaties van systemische ziekten
Premaligne Laesies Mondholte
▼| Laesie | Beschrijving | Maligne risico | Actie |
|---|---|---|---|
| Leukoplakieën | Witte plak, niet wegveegbaar | 1-17% (homogeen laag, niet-homogeen hoog) | Biopt, elimineer risicofactoren |
| Erythroplakieën | Rode fluweelachtige plak | 40-50%! (hoogste maligne risico) | Biopt URGENT |
| Orale lichen planus (OLP) | Wickham-striae, wit netvormig patroon | 0,5-2% (erosieve vorm hoger) | Monitoring, biopt bij verandering |
| Submuceuze fibrose | Betelnoot-gerelateerd, fibrotisch verhemelte | 7-13% | Stoppen betelnoot, biopt |
Kaakcystes – Classificatie
▼| Cyste | Oorsprong | Röntgen |
|---|---|---|
| Radiculaire cyste | Pulpanecrose → periapicaal granuloom → cyste | Periapicaal radiolucent, cortex begrenzing |
| Dentigerale cyste | Rond kroon van niet-doorgebroken tand (folliculaire cyste) | Radiolucent rond kroon |
| Keratocyste (OKC) | Odontogene keratocyste – hoge recidiefkans | Multiloculair, langs mandibula |
| Nasopalatinale cyste | Ductus nasopalatinus restanten, anterieur maxilla | Hartvormige lucency anterieur maxilla |
Recidiverende Afteuse Ulcera (RAU)
▼| Type | Grootte | Aantal | Genezing |
|---|---|---|---|
| Minor (Mikulicz) | <10mm | 1-5 | 7-14 dagen, geen litteken |
| Major (Sutton) | >10mm | 1-3 | >6 weken, LITTEKEN! |
| Herpetiform | 1-2mm | 10-100 kleine ulcera | 7-14 dagen, kunnen conflueren |
Behandeling: Triamcinolon-acetonidzuur mondpasta, chloorhexidine spoeling, analgesie. Bij ernstige/frequente recidieven: systemische corticosteroïden, colchicine, thalidomide (ernstig).
| Concept | Kernpunt |
|---|---|
| Erythroplakieën | Hoogste maligne risico (40-50%), urgent biopt! |
| Leukoplakieën homogeen | Laag maligne risico (1%) |
| OLP (lichen planus) | Wickham-striae, monitoring |
| Radiculaire cyste | Pulpanecrose oorzaak, WKB cureert |
| Dentigerale cyste | Rond niet-doorgebroken tand |
| OKC | Hoogste recidiefkans, Gorlin-syndroom |
| Afteus ulcus major | >10mm, >6 weken, litteken |
| Ludwig's angina | Bilateraal submandibulaire cellulitis, levensgevaarlijk |
- Alle beschikbare Orale Pathologie çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
Orthodontie
THK II · 15 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Angle-classificatie en skelettale klassen
- Tandstandafwijkingen – overbite, overjet, crossbite, open beet
- Ruimteproblemen – ruimtetekort berekening
- Interceptieve orthodontie – timing behandeling
- Orthodontische krachten – botremodellering
- Retentie na behandeling
Tandstandafwijkingen – Definities
▼| Term | Definitie | Normaalwaarde |
|---|---|---|
| Overjet (horizontale overbite) | Horizontale afstand boven- en onderincisieven | 2-4 mm |
| Overbite (verticale overbite) | Verticale overlap boven- op ondersnijtanden | 1-3 mm (1/3 overlapping) |
| Open beet | Geen verticale overlap, gap anterioraal | Abnormaal (0 mm) |
| Crossbite (kruisbeet) | Boventanden staan binnenkant ondertanden | Abnormaal |
| Scissorsbeet (schaarsbeet) | Boventanden volledig buiten ondertanden | Abnormaal |
| Diastema | Ruimte tussen tanden (meest centraal) | >0,5 mm = klinisch significant |
Orthodontische Krachten en Botremodellering
▼- Drukzijde: Botafbraak (osteoklastenactiviteit) → tand beweegt naar drukzijde
- Trekzijde: Botaanmaak (osteoblastenactiviteit) → PDL-rek stimuleert botvorming
- Optimale kracht: Lichte krachten (25-75 g voor incisieven) → optimale remodellering. Zware krachten → pijn, hialinisatie PDL, vertraging
- Wortelresorptie: Risico bij orthodontie, met name langdurige krachten en apexnabije krachten. Monitoring met röntgen.
- Retentie: Na actieve behandeling essentieel! Tanden neigen terug te bewegen. Vaste retainer (lingaalbaar) of removable retainer.
| Concept | Kernpunt |
|---|---|
| Overjet normaal | 2-4 mm |
| Overbite normaal | 1-3 mm (1/3 overlap) |
| Crossbite | Boven tanden staan aan binnenzijde ondertanden |
| Drukzijde orthodontie | Botafbraak → tand beweegt daarheen |
| Trekzijde orthodontie | Botaanmaak (osteoblasten) |
| Optimale kracht incisief | 25-75 gram |
| Retentie | Altijd nodig na behandeling |
- Alle beschikbare Orthodontie çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
Basisch-Medisch
100 MC-vragen · Max 20 fout · Slagingsgrens 80%
- Ziektenleer (30 mc) – cardiovasculair, respiratoir, endocrien, immunologie
- Farmacologie (20 mc) – analgetica, antibiotica, anesthesie, wisselwerkingen
- Anesthesie (5 mc) – lokaalanesthesie technieken en farmacologie
- Fysiologie (20 mc) – cardiovasculair, zenuwstelsel, pijn
- Microbiologie (10 mc) – bacteriën, virussen, sterilisatie, infectiepreventie
Analgetica en Pijnmanagement
▼| Geneesmiddel | Klasse | Werkingsmechanisme | Max dosis/dag |
|---|---|---|---|
| Paracetamol | Niet-opioid | Centraal (COX-3?), perifeer antipyretisch | 4g (1g per 6u) |
| Ibuprofen | NSAID | COX-1 + COX-2 remming | 1200-2400mg |
| Naproxen | NSAID | COX-1 + COX-2 remming, langer werkend | 1000mg |
| Diclofenac | NSAID | COX-2 selectiever | 150mg |
| Codeine | Opioid (zwak) | Mu-opioid receptor | 240mg |
| Tramadol | Opioid (zwak) + SNRI | Mu-opioid + noradrenaline/serotonine | 400mg |
Lokaalanesthesie in de Tandheelkunde
▼| Stof | Amide/Ester | Werking | Max dosis (zonder vasoconstrictor) |
|---|---|---|---|
| Lidocaïne 2% | Amide | Snel, 1-2 uur | 300mg (4,3 mg/kg) |
| Articaïne 4% | Amide | Snel, uitstekende weefselverspreiding | 500mg (7mg/kg) |
| Mepivacaïne 3% | Amide | Zonder vasoconstrictor beschikbaar | 400mg |
| Prilocaïne | Amide | Methemoglobinemie bij hoge dosis! | 400mg |
| Bupivacaïne 0,5% | Amide | Lang werkend (4-8 uur), postoperatieve pijn | 150mg |
Vasoconstrictors:
- Adrenaline (epinefrine): 1:100.000 of 1:200.000. Verlengd anesthesie, vermindert bloeding.
- Felypressine: Alternatief bij hartpatiënten (minder cardiale bijwerkingen)
- Max adrenaline: 0,2 mg per sessie (hartpatiënt max 0,04 mg)
Antibiotica in de Tandheelkunde
▼| Antibioticum | Werkingsspectrum | Indicatie tandheelkunde |
|---|---|---|
| Amoxicilline | Breed spectrum, gram+/gram- | Orofaciale infecties, profylaxe endocarditis |
| Amoxicilline/Clavulaanzuur | Breed + bètalactamase-resistente bacteriën | Ernstige odontogene infecties |
| Metronidazol | Anaeroben | ANUG, paro AB, gecombineerd met amoxicilline |
| Clindamycine | Gram+ (inclusief anaeroben) | Penallergie alternatief, orofaciale infecties |
| Doxycycline | Tetracycline, breed spectrum | Paro (lokaal), avulsie, Lyme |
Endocarditis profylaxe: Amoxicilline 2g oraal 30-60 min voor ingreep (of Clindamycine 600mg bij penallergie). Indicatie: Hoog-risico hartafwijking (kunstklep, eerder doorgemaakte endocarditis, congenitale hartafwijking).
Cardiovasculaire Aandoeningen voor Tandartsen
▼| Aandoening | Relevantie tandheelkunde | Actie |
|---|---|---|
| Hypertensie | Adrenaline voorzichtig (<0,04mg bij gecontroleerd); geen elektieve zorg bij RR>180/110 | Meten voor behandeling |
| Angina pectoris | Stress vermijden, korte afspraken, nitroglycerine aanwezig | Horizontale stoel riskant |
| Recent MI (<6m) | Geen elektieve tandheelkunde! | Uitstellen tot 6 maanden |
| Antistolling (Warfarine) | INR meten voor invasieve ingrepen. INR ≤3,5 = tanden trekken OK met lokale hemostase | INR check |
| DOAC (apixaban, rivaroxaban) | Laatste dosis overslaan voor invasief ingreep, overleg cardioloog | Protocol volgen |
| Diabetes | Hogere infectierisico, verminderde genezing, periodontitis relatie | HbA1c kennen |
Infectiepreventie en Sterilisatie
▼| Methode | Toepassing | Effectief tegen |
|---|---|---|
| Autoclaaf (121°C/20min of 134°C/4min) | Instrumenten met warmteresistentie | Alle micro-organismen incl. sporen |
| Droge hitte (160°C/2u) | Poeder, oliën (geen stoom) | Sporen, bakteriën, virussen |
| Glutaaraldehyde 2% | Hittegevoelige instrumenten | Bacteriën, virussen, schimmels (langdurig ook sporen) |
| Chloorhexidine | Huid, mondspoeling | Gram+ bacteriën, schimmels (GEEN sporen) |
| Ethylenoxide (ETO) | Kunststof, elektronica | Alle micro-organismen incl. sporen |
- Prionen zijn NIET gevoelig voor normale sterilisatie
- NaOH 1M + autoclaaf 134°C = meest effectieve methode
- Instrument van mogelijke CJD-patiënt → vernietigen
⚡ Snelle herhaling – Basisch-Medisch
| Concept | Kernpunt | Let op |
|---|---|---|
| Paracetamol max dosis | 4g/dag (1g per 6 uur) | Geen effect bij lever |
| NSAID contraïndicaties | Maagulcus, nier, zwangerschap T3, astma | Bloedingsrisico |
| Lidocaïne max | 300mg zonder adrenaline | Amide |
| Articaïne N. alv. inf. | Verhoogd paresthesie risico! | Voorzichtig! |
| Adrenaline max cardiac | 0,04 mg per sessie | Hartpatiënt |
| Endocarditis profylaxe | Amoxicilline 2g 30-60 min voor ingreep | Hoog-risico hart |
| INR grens extractie | ≤3,5 (geen stop anticoagulantia) | Lokale hemostase |
| Autoclaaf temperatuur | 121°C/20min of 134°C/4min | Goudstandaard |
| Prion inactivatie | NaOH 1M + autoclaaf | Uniek! |
| Recent MI | Geen elektief voor 6 maanden | Uitstellen! |
- Alle beschikbare Basisch-Medisch çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
- AI-gegenereerde vragen op examen-niveau · antwoorden worden willekeurig geschud
Radiologie
Radiologie & Wetenschap · 20 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Röntgenproductie – eigenschappen van röntgenstraling
- Beeldvorming – periapicale, bitewing, panorama, CBCT
- Stralingsbescherming – ALARA-principe, beschermingsmiddelen
- Dosimetrie – eenheden (Gy, Sv, mSv)
- Radiologische diagnostiek tandheelkundige aandoeningen
- Kwaliteitscriteria röntgenfoto's
Röntgenstraling – Productie en Eigenschappen
▼- Productie: Elektronen worden versneld naar wolframanode → bremsstrahlung + karakteristieke straling
- Eigenschappen: Elektromagnetische golf, reist met lichtsnelheid, geen massa/lading, ioniserend
- kV (kilovolt): Bepaalt kwaliteit (doordringvermogen) van de straling. Hoger kV → meer contrast reductie (grijzer beeld), meer doordringvermogen
- mA (milliampère): Bepaalt kwantiteit (intensiteit). Hoger mA → meer fotonen → hogere dosis
- Belichting (s): Duur van röntgenpulsatie. Minder mAs → lagere dosis
- Intensiteit straling neemt af met het kwadraat van de afstand
- I₁/I₂ = d₂²/d₁² → dubbele afstand = ¼ intensiteit
- Tandarts moet minstens 1,5-2m van bron staan (of achter muur)
Stralingsdosimetrie – Eenheden
▼| Eenheid | Grootheid | Definitie |
|---|---|---|
| Gray (Gy) | Geabsorbeerde dosis | 1 Gy = 1 J/kg weefsel |
| Sievert (Sv) | Effectieve dosis | Gy × weegfactor straling × weegfactor weefsel |
| Becquerel (Bq) | Radioactiviteit | 1 verval per seconde |
| mSv | Effectieve dosis (praktijk) | 1/1000 Sv |
Referentiedoses tandheelkunde:
| Opname | Effectieve dosis |
|---|---|
| Periapicale foto (digitaal) | ~1-8 µSv |
| Bitewing (digitaal) | ~1-5 µSv |
| Panoramafoto | ~15-25 µSv |
| CBCT (klein FOV) | ~30-50 µSv |
| CBCT (groot FOV) | ~100-300 µSv |
| Achtergrondstraling NL/jaar | ~2000 µSv (2 mSv) |
ALARA-principe en Stralingsbescherming
▼ALARA = As Low As Reasonably Achievable
- Rechtvaardiging: Alleen röntgenfoto maken als klinisch voordeel opweegt tegen stralingsrisico
- Optimalisatie: Gebruik van loodschort, schildklierbeschermer, collimatie, digitale receptoren, correcte instellingen
- Dosislimieten: Beroepsmatig max 20 mSv/jaar (gemiddeld 5 jaar), publiek max 1 mSv/jaar
- Zwangerschap: Bij zwangere patiënt: strikt ALARA. Loodschort ALTIJD. Indien medisch noodzakelijk: röntgen niet gecontraïndiceerd.
- Kinderen: Hogere stralingsgevoeligheid, sneller delende cellen → extra voorzichtigheid, lagere mAs
Radiologische Diagnostiek Aandoeningen
▼| Aandoening | Radiologisch beeld |
|---|---|
| Caries (approxmaal) | Radiolucente schaduw onder glazuuroppervlak bitewing |
| Periapicale granuloom | Periapicale radiolucency, ronde begrenzing |
| Radiculaire cyste | Grotere periapicale radiolucency, corticale begrenzing |
| Parodontaal botverlies | Horizontaal of verticaal verlies alveolaire kam |
| Condenserende osteïtis | Periapicale radiopaciteit (reactief bot) |
| Hypercementose | Bolvormige verdikking apex, PDL-ruimte aanwezig |
| Ankylosis | Verdwijnen PDL-ruimte, tand gefuseerd aan bot |
| Concept | Kernpunt |
|---|---|
| kV effect | Hogere kV = meer doordringvermogen, minder contrast |
| mA effect | Hogere mA = meer fotonen, hogere dosis |
| Inversekwadraatswet | Dubbele afstand = ¼ intensiteit |
| Periapicale foto dosis | ~1-8 µSv (digitaal) |
| Panoramafoto dosis | ~15-25 µSv |
| CBCT groot FOV | ~100-300 µSv |
| Achtergrondstraling NL | ~2 mSv/jaar |
| ALARA | As Low As Reasonably Achievable |
| Beroepsmatig max | 20 mSv/jaar |
| Zwangere patiënt | Loodschort altijd, röntgen niet absoluut gecontraïndiceerd |
- Alle beschikbare Radiologie çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
Statistiek
Radiologie & Wetenschap · 15 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- Sensitiviteit en specificiteit – 2x2 tabel
- Voorspellende waarden (PPV, NPV)
- Likelihood ratio's (LR+, LR-)
- NNT (Number Needed to Treat), NNH (Number Needed to Harm)
- ARR (Absolute Risicoreductie), RRR (Relatieve Risicoreductie)
- Screeningstest criteria (Wilson-Jungner)
2x2 Tabel – Sensitiviteit en Specificiteit
▼| Ziekte + | Ziekte - | |
|---|---|---|
| Test + | TP (echte positieven) | FP (vals positieven) |
| Test - | FN (vals negatieven) | TN (echte negatieven) |
| Maat | Formule | Interpretatie |
|---|---|---|
| Sensitiviteit | TP / (TP + FN) | % werkelijk zieken die test+ zijn. Hoog → weinig FN. "SnNout" |
| Specificiteit | TN / (TN + FP) | % werkelijk gezonden die test- zijn. Hoog → weinig FP. "SpPin" |
| PPV | TP / (TP + FP) | % test-positieven die echt ziek zijn. Afhankelijk van prevalentie! |
| NPV | TN / (TN + FN) | % test-negatieven die echt gezond zijn |
| LR+ | Sensitiviteit / (1-Specificiteit) | >10 = zeer sterk bewijs ziekte aanwezig |
| LR- | (1-Sensitiviteit) / Specificiteit | <0,1 = sterk bewijs ziekte afwezig |
NNT, ARR en RRR
▼| Maat | Formule | Interpretatie |
|---|---|---|
| ARR (Absoluut Risicoverschil) | Risico controle – Risico interventie | Absolute verbetering. Context afhankelijk. |
| RRR (Relatief Risicoverschil) | ARR / Risico controle | % risicoreductie t.o.v. controle. Kan misleidend zijn! |
| NNT | 1 / ARR | Hoeveel patiënten behandelen voor 1 extra genezing. LAGER = beter. |
| NNH | 1 / ARI (Absoluut Risico Increment) | Hoeveel patiënten behandelen voor 1 extra schade |
| OR (Odds Ratio) | Odds ziekte in behandeld / Odds in controle | Case-control studies, OR≈RR bij lage prevalentie |
| RR (Relatief Risico) | Risico behandeld / Risico controle | Cohort studies, RCT's |
Studiedesigns – Bewijskracht
▼Hiërarchie bewijskracht (hoog → laag):
- 1. Systematische review + meta-analyse van RCT's
- 2. RCT (Gerandomiseerde Gecontroleerde Trial)
- 3. Cohort studie (prospectief > retrospectief)
- 4. Case-control studie
- 5. Cross-sectionele studie
- 6. Case report / expertopinie
| Studiedesign | Kenmerk | Bias risico |
|---|---|---|
| RCT | Randomisatie, controlegroep | Laagst |
| Cohort | Blootstelling → uitkomst | Confounding |
| Case-control | Uitkomst → blootstelling (retrospectief) | Recall bias |
| Cross-sectioneel | Momentopname, prevalentie | Geen causaliteit |
| Concept | Formule | Onthouden |
|---|---|---|
| Sensitiviteit | TP/(TP+FN) | SnNout |
| Specificiteit | TN/(TN+FP) | SpPin |
| PPV | TP/(TP+FP) | Prevalentieafh. |
| NNT | 1/ARR | Lager = beter |
| ARR | Risico control - Risico interventie | Absoluut |
| RRR | ARR/Risico control | Kan misleiden! |
| LR+ >10 | Sterk bewijs aanwezig | Goed |
| LR- <0,1 | Sterk bewijs afwezig | Goed |
| Hoogste bewijs | Systematische review van RCT's | Niveau 1 |
- Alle beschikbare Statistiek çıkmış sets · antwoorden worden willekeurig geschud
Methodologie / Evidence-Based Medicine
Radiologie & Wetenschap · Open vragen · PICO
PICO – Evidence-Based Medicine
▼PICO is het structureringsmodel voor het formuleren van een klinische vraag:
| Letter | Betekenis | Voorbeeld (parodontitis) |
|---|---|---|
| P | Patient/Probleem/Populatie | Volwassenen met stadium III parodontitis |
| I | Interventie | Subgingivale reiniging + amoxicilline |
| C | Comparator/Controle | Subgingivale reiniging alleen (placebo) |
| O | Outcome/Uitkomst | Pocketdiepte reductie na 3 maanden |
Soms uitgebreid tot PICOS (S = Study type/design).
Bias Typen in Wetenschappelijk Onderzoek
▼| Bias type | Definitie | Voorkomen |
|---|---|---|
| Selectiebias | Steekproef niet representatief | Randomisatie |
| Informatiebias | Onjuiste meting/registratie | Blindering, validatie instrumenten |
| Recall bias | Patiënten herinneren blootstelling onjuist | Objectieve data |
| Confounding | Derde variabele beïnvloedt relatie | Randomisatie, stratificatie, multivariaat analyse |
| Publicatiebias | Positieve studies vaker gepubliceerd | Grijze literatuur, registratie voor start |
| Attrition bias | Uitval deelnemers niet willekeurig | Intention-to-treat analyse |
Behandelplan 1
Casus-gebaseerd · Anamnese, diagnose, behandelplan
- Gebaseerd op een complete patiëntencasus met anamnese, klachten en röntgenbevindingen
- Taak: Diagnose stellen per element, behandelplan opstellen in gefaseerde aanpak
- Let op: Systemische aandoeningen beïnvloeden behandelplan!
Stappenplan Behandelplan
▼- Stap 1 – Probleemanalyse: Systematisch alle klachten en bevindingen inventariseren
- Stap 2 – Diagnose: Per element/kwadrant diagnose stellen (pulpadiagnose, paro-diagnose, structuurdiagnose)
- Stap 3 – Risico-inventarisatie: Cariesrisico, paro-risico, systemische factoren
- Stap 4 – Prioriteren: Spoedeisend → Causaal → Rehabilitatie → Preventief onderhoud
- Stap 5 – Behandelfasen:
Fase 1 (Initieel/Causaal): Extracties hopeloos, pijnbehandeling, MHI
Fase 2 (Causaal): Caries behandeling, WKB, paro-reiniging
Her-evaluatie
Fase 3 (Restauratief): Kronen, bruggen, prothetiek
Fase 4 (Onderhoud/Recall): SPT
Tandelementprognose – Criteria
▼| Prognose | Criteria |
|---|---|
| Goed | Vitale pulpa of WKB mogelijk, paro-score ≤DPSI3, voldoende kroonstructuur |
| Twijfelachtig | Furcatie II-III, DPSI 4 pockets, WKB technisch moeilijk, beperkte kroonhoogte |
| Hopeloos | Furcatie III + diep botverlies, wortelbreuk in middenderde, niet restaureerbaar, perforatie |
Behandelplan 2
Complexere casus · Prothetiek, implantologie, multi-disciplinair
1. Frame prothese (partiële uitneembare prothese): Gebruik resterende elementen als steun. Voordeel: reversibel, goedkoper. Nadeel: uitneembaar, minder comfort.
2. Implantaatgedragen brug: Implantaten in premolaar/molaarpositie + brug op resterende cuspidaten. Mooiste functionele resultaat. Vereist voldoende botvolume (CBCT evaluatie).
3. Totale prothese BK + behoud elementen OK als overdenture-steunen.
Gezien botcondities na paro-verlies: CBCT voor implantaat-evaluatie aanbevolen.
Behandelplan:
1. WKB element 46 (wortelkanaalbehandeling) – spoedindicatie bij pijnklacht
2. Post-WKB evaluatie na 6-12 maanden (herstel periapicale pathologie?)
3. Vervolg: compositkern + volledige porselein-metalen kroon (of volledig keramisch als esthetiek belangrijk)
Aandacht: Bij MOD-kaviteit + WKB → kroon verplicht om wortelfractuur te voorkomen!
Korte Casus
Korte klinische scenario's · Snelle diagnostiek en behandelkeuze
- Lees de casus altijd volledig – details over medicatie, leeftijd en systemische aandoeningen zijn cruciaal
- Structureer je antwoord: Diagnose → Risicofactoren → Behandelkeuze → Monitoring
- Vergeet rookstopadvisering nooit bij rokers!
- Antistolling: INR ≤3,5 = extractie OK zonder stop medicatie
- Diabetes slecht gereguleerd (HbA1c >8%): eerst glucoseregeling verbeteren
- Zwangerschap: elektief behandeling uitstellen naar 2e trimester indien mogelijk
- Bisfosfonaten IV: geen implantaten of extracties tenzij strikt noodzakelijk
Endo Trauma & Pijn Casus
Acute situaties · Tandtrauma, pijnmanagement, urgentie
- DETI 1: Direct spoed – luchtwegproblemen, ernstige cellulitis
- DETI 2: Binnen 24 uur – acuut abces met koorts/zwelling, avulsie vers tand
- DETI 3: Binnen 48-72 uur – irreversibele pulpitis (intense pijn), kroonbreuk met pulpablootstelling
- DETI 4: Binnen een week – subacute klachten
Tandtrauma – Eerste Opvang Protocol
▼| Letseltype | Eerste handeling | Spalken (duur) | Follow-up |
|---|---|---|---|
| Concussie | Observatie, zachte kost | Geen spalk nodig | 4 weken, 3 maanden, 1 jaar |
| Subluxatie | Zachte kost, observatie | Flexibele spalk 2 weken | 2 weken, 1, 3, 6 maanden |
| Extrusie | Repositie, spalk | 2 weken | Wekelijks, 3/6/12 maanden |
| Laterale luxatie | Repositie onder anesthesie | 4 weken | Regelmatig |
| Intrusie (volwassene) | Orthodontische/chirurgische repositie | 4-8 weken | Intensief |
| Intrusie (kind) | Spontane heruitbraak afwachten | Geen (observatie) | 4-6 weken |
| Avulsie (droog <60min) | Oppakken bij kroon, melk bewaren, direct replantatie | 2 weken flexibel | 1, 2 weken; 3, 6, 12 maanden |
- Flexibele spalk (0,4mm draad): subluxatie, extrusie, avulsie. Behoud PDL-functie, minder ankylose.
- Stijve spalk (rigiede): wortel/alveolaire fractuur. 4 weken.
CNT Gesprek
Communicatie · Motiverende gespreksvoering · Patiëntrelatie
- Motiverende Gespreksvoering (MGV/MI): OARS-model
- Informed consent – voorwaarden en verloop
- Slecht-nieuws gesprek – stappenplan SPIKES
- Interculturele communicatie
- Non-verbale communicatie
Motiverende Gespreksvoering (MGV) – OARS
▼| Letter | Techniek | Voorbeeld |
|---|---|---|
| O | Open vragen stellen | "Hoe is het u de afgelopen maanden vergaan met uw mondhygiëne?" |
| A | Affirmatie (bevestigen) | "Het is knap dat u ondanks uw drukke leven toch hier bent." |
| R | Reflectief luisteren | "U zegt dat tandenpoetsen moeilijk vol te houden is." |
| S | Samenvatten | "Als ik het goed begrijp, weet u wat u moet doen maar lukt het niet altijd..." |
Informed Consent – Voorwaarden
▼Geldige informed consent vereist:
- Wilsbekwaamheid: Patiënt begrijpt info en gevolgen. Bij twijfel: professionele beoordeling
- Adequate informatie: Diagnose, behandelplan, alternatieven, risico's, geen-behandeling gevolgen
- Vrijwilligheid: Geen dwang of manipulatie
- Begrip: Patiënt heeft informatie begrepen (terugvraagmethode)
Leeftijdsgrenzen WGBO:
- <12 jaar: Ouders/voogd beslissen, maar kind informeren + wens meewegen
- 12-16 jaar: Zowel kind ALS ouder moeten instemmen (dubbele toestemming)
- 16-17 jaar: Zelfstandig beslissen (als wilsbekwaam)
- ≥18 jaar: Volledig zelfstandig
Actuele Richtlijnen
KIMO · NVvP · KNMT · CBO richtlijnen
Parodontologische Richtlijnen – NVvP 2022
Parodontale Behandelrichtlijn – Stap 1-4 Protocol
- Stap 1 (Initieel): Uitgebreide paro-anamnese, risicoassessment, MHI, supragin. reiniging, rookstop
- Stap 2 (Causaal): Subgingivale reiniging (SRP) inclusief eliminatie tandsteenretentieve factoren
- Her-evaluatie: 4-8 weken na Stap 2 (niet eerder, tissue needs time to remodel)
- Stap 3 (Chirurgisch): Indien residuele pockets ≥6mm, furcatie klasse III na her-evaluatie
- Stap 4 (Onderhoud/SPT): Individueel bepaald interval (3-6 maanden)
Antibiotica bij Parodontitis – NVvP Protocol
- Indicatie: Stg III/IV Graad C (vroeger "agressieve parodontitis"), jonge patiënt, snelle progressie
- Eerste keus: Amoxicilline 500mg 3x/dag + Metronidazol 500mg 3x/dag, 7 dagen
- Penallergie: Metronidazol 500mg 3x/dag monotherapie
- Timing: Systemische AB GELIJKTIJDIG aan of direct na de laatste SRP-sessie
- Contraindicatie: Niet als vervanging voor mechanische therapie
DPSI – Screeningsprocedure NL
- Screening bij iedere nieuwe patiënt en bij controles (frequentie risico-afhankelijk)
- Gebruik WHO-sonde (0,5mm bal, zwarte band 3,5-5,5mm)
- 6 sextanten scoren, hoogste score per sextant noteren
- DPSI 4 en/of *-score → verdere paro-diagnostiek (PA-status inclusief full-mouth röntgen)
- Rokers: BOP mogelijk onderdrukt, extra waakzaamheid bij klinische beoordeling
Endodontische Richtlijnen – ESE / NVvE
Wortelkanaalbehandeling – ESE Kwaliteitsrichtlijnen
- Diagnose: Klinisch + radiologisch onderzoek, vitaliteitstest
- Toegangspreparatie: Volledig dak pulpakamer verwijderen, alle kanalingangen identificeren
- Irrigatieprotocol: NaOCl (min 1%), EDTA voor smear layer, eindafspoelingen
- Instrumentatie: Werkhoogte 0,5-1mm van röntgenapex, bevestigd met apex-locator
- Obturatie: Hermetische afsluiting, guttapercha + sealer, beoordelen op röntgenfoto
- Coronale restauratie: Spoedig na WKB, definitieve restauratie binnen 1-2 weken
- Follow-up: 1 jaar postoperatief (radiologisch herstel beoordelen)
Tandtrauma – IADT Richtlijnen 2020
- Avulsie blijvende tand: Replantatie zo snel mogelijk (<60 min droog = betere prognose)
- Bewaarmedium voorkeur: HBSS of Viaspan; praktijk: melk, fysiologisch zout, speeksel
- Spalk na replantatie: Flexibele spalk (0,4mm composietdraad) 7-14 dagen
- Antibiotica: Doxycycline 100mg 2x/dag 7 dagen bij gesloten apex (resorptiepreventie)
- WKB timing: 7-10 dagen bij gesloten apex; open apex = afwachten revascularisatie
- Avulsie melktand: GEEN replantatie (risico tandkiem)
DETI – Tandheelkundige Triage
- DETI 1 (Direct): Luchtwegproblemen, Ludwig's angina, ernstige faciale cellulitis → ziekenhuisopname
- DETI 2 (24 uur): Acuut apicaal abces met koorts, ANUG, avulsie (<1 uur), alveolitis
- DETI 3 (48-72 uur): Irreversibele pulpitis, kroonbreuk + pulpa-blootstelling
- DETI 4 (Week): Gebroken prothese, subacute pijn zonder zwelling, losse kroon
Medische Richtlijnen Tandheelkunde
Endocarditis Profylaxe – NVVC/ESC 2015
- Hoog-risico patiënten: Kunstklep, eerder infective endocarditis, congenitale hartafwijking (cyanotisch, niet volledig gecorrigeerd)
- Profylaxe geven bij: Tandheelkundige ingrepen met manipulatie gingivaal/periapicaal of mucosa-perforatie
- Eerste keus: Amoxicilline 2g oraal 30-60 min voor ingreep
- Penallergie: Clindamycine 600mg oraal 30-60 min voor ingreep
- Niet aanbevolen bij: Laag-risico hart, gastrointestinale/genitourinaire procedures
Antistolling en Tandheelkunde – CBO Richtlijn
- Vitamine K-antagonisten (Warfarine/Acenocoumarol): INR meten voor invasieve ingreep
- INR ≤3,5: Extractie mogelijk, medicatie NIET stoppen. Lokale hemostase: oxidatiecellulose, hechtingen
- INR >3,5: Overleg internist/cardioloog; elektieve ingreep uitstellen
- DOAC (apixaban, rivaroxaban, dabigatran): Laatste dosis overslaan voor invasief ingreep
- Trombocytenaggregatieremmers (aspirine, clopidogrel): NIET stoppen bij extractie; lokale hemostase
MRONJ – Medicatie-gerelateerde Osteonecrose Kaak
- Definitie: ≥8 weken blootgelegen bot kaak, gebruik antiresorptiva/antiangiogenica, geen bestralingsoorzaak
- Hoog risico: IV bisfosfonaten (zoledroninezuur, pamidronaat voor oncologie)
- Laag risico: Oraal bisfosfonaten (alendronaat, risedronaat voor osteoporose)
- Preventie: Tandheelkundig screening voor start IV bisfosfonaten. Behandel actieve infecties en hopeloos geprognosseerde elementen
- Bij IV bisfosfonaten: Invasieve procedures vermijden of in overleg oncoloog
- Bij oraal bisfosfonaten (<4 jaar): Extractie OK, wel monitoring. >4 jaar of corticosteroïden: medicatievrij interval overwegen
Preventieve Richtlijnen
Fluoride Preventieadvies – Acta/KNMT 2019
- Tandpasta <3 jaar: 500 ppm fluoride, rijstkorrelgrootte (0,1mg), 2x/dag
- Tandpasta 3-6 jaar: 1000 ppm fluoride, erwtgrootte (0,5mg), 2x/dag
- Tandpasta 6-17 jaar: 1450 ppm fluoride, 1cm strip, 2x/dag
- Fluoride lak (22.600 ppm): Hoog-risico kinderen, 2-4x/jaar. Aanbevolen bij DPSI 0-1 patiënten met hoog cariesrisico
- Sealants: 6-jaars molaar bij hoog-risico kinderen zodra tand volledig doorgebroken is
- Fluoride tabletten: Niet meer standaard aanbevolen (fluorose risico, beperkt post-eruptief effect)
Recall Frequentie – NICE / KNMT Richtlijn
- Laag risico: Recall elke 24 maanden (volwassenen)
- Gemiddeld risico: Recall elke 12 maanden
- Hoog risico: Recall elke 3-6 maanden (diabetes, droge mond, actieve caries, hoge cariesanamnese)
- SPT na paro-behandeling: 3-6 maanden afhankelijk van paro-risicoprofiel
- Kinderen met actieve caries: Elke 3-6 maanden tot caries stabiel
Röntgendiagnostiek – Selectiecriteria
- Nieuwe patiënt hoog risico: Bitewings + periapicale foto's (full survey)
- Caries-screening laag risico: Bitewings elke 24-36 maanden
- Caries-screening hoog risico: Bitewings elke 12-18 maanden
- Kinderen: Bitewings bij contactpunten niet meer zichtbaar, pedo-adaptaties
- Panoramafoto: Niet als screening. Indicatie: paro (overview), WKB molaren, verstandskiezen, traumatologie
- CBCT: Alleen bij aantoonbare klinische voordelen boven 2D-röntgen (implantologie, complex endodontie)
THK-1 Proeftentamen 2025
Tandheelkunde I · 70 MC-vragen · Slagingsgrens 80%
- A. Cariologie – 15 vragen
- B. Endodontologie – 20 vragen
- C. Speeksel & Halitose – 10 vragen
- D. Kindertandheelkunde – 10 vragen
- E. Parodontologie – 15 vragen
Ethische Principes in de Tandheelkunde
▼BIG-registratie en Tuchtrecht
▼Preventie – Sociaal Tandheelkundige Aspecten
▼